«ΣΤΗΝ ΑΥΛΗ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ»
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
«Στην αυλή της
Παναγιάς». Είναι ο τίτλος της αποψινής βραδιάς, της αφιερωμένης στη Μεγάλη
Μάνα μας, την Παναγία, εξ αφορμής της σημερινής εορτής της, των Εισοδίων της
στον Ναό του Σολομώντα, όταν ήταν παιδούλα τριών ετών. Ένας τίτλος που
κυριολεκτείται και τοπικά, κυρίως όμως πνευματικά. Τοπικά, γιατί όντως
βρισκόμαστε στην αυλή της, τον Ναό που είναι αφιερωμένος σ’ Εκείνην, στον
Ευαγγελισμό της αλλά και σε όλες τις άλλες εορτές της. Πνευματικά, γιατί
πάντοτε, κάθε ώρα και στιγμή, βρισκόμαστε μέσα στην αυλή της, μέσα δηλαδή στην
αγκαλιά της, αφού κυοφορώντας και γεννώντας Εκείνον που ως Θεός βαστάζει και τρέφει
τα σύμπαντα, τον Ιησού Χριστό, αποτελεί την «Πλατυτέραν των Ουρανών» - εν Χριστώ και Εκείνη περικλείει τα πάντα,
αγαπώντας τα και ενεργώντας δι’ Αυτού σε
ό,τι υφίσταται στον κόσμο. Μία απλή ματιά στους θεομητορικούς ύμνους της
Εκκλησίας μας, μία προσεκτική ανάγνωση των Χαιρετισμών της ή των Παρακλήσεών
της επιβεβαιώνει ακριβώς του λόγου το αληθές.
Δεν μπορούμε να μη σημειώσουμε ότι ο τίτλος δεν αποτελεί
έμπνευση ποιητική των διοργανωτών της εκδήλωσης, αλλά αγιογραφική ρήση,
απαντώμενη τόσο στην Παλαιά Διαθήκη, όσο και στην Καινή, πολύ περισσότερο
έπειτα στην υμνολογική παράδοση της Εκκλησίας μας. «Επιποθεί και εκλείπει η ψυχή μου εις τας αυλάς του Κυρίου» ακούμε
για παράδειγμα μεταξύ άλλων στους Ψαλμούς του Δαυίδ, όπως και «κρείσσων ημέρα μία υπέρ χιλιάδας εν ταις αυλαίς σου... ή
οικείν με εν σκηνώμασιν αμαρτωλών». Ποιος μάλιστα όχι μόνον έχει ακούσει
αλλά και δεν έχει υποψάλει τον πασίγνωστο ύμνο της Πεντηκοστής «Ἐν ταῖς αὐλαῖς σου ὑμνήσω σε τὸν Σωτῆρα τοῦ
κόσμου, καὶ κλίνας γόνυ προσκυνήσω σου τὴν ἀήττητον δύναμιν...»; Οι αυλές
του Κυρίου είναι η αγκαλιά του Κυρίου, η ένταξή μας μέσα σ’ Αυτόν αφότου
μάλιστα σαρκώθηκε και έγινε άνθρωπος, οπότε κατ’ επέκταση και η αυλή της
Παναγίας μας είναι η θερμή και τρυφερή αγκαλιά Της για όλους τους ανθρώπους,
δυνάμει (ίσως και ενεργεία) για τους αβάπτιστους, ενεργεία όμως σίγουρα για
τους βαπτισμένους που ως μέλη Χριστού ενεργοποιούν την παρουσία Του στην
καθημερινότητα της ζωής τους με την τήρηση του αγίου θελήματός Του. Μία από τις
πιο άμεσες εποπτικές παραστάσεις της αλήθειας αυτής είναι ό,τι συνέβη στον Ναό
των Βλαχερνών στην Κωνσταντινούπολη, αρχές του 10ου αι., όταν ο
πιστός λαός ευρισκόμενος σε αγρυπνία για μία εορτή της Θεοτόκου δέχτηκε, όπως
είδαν σε όραμα οι άγιοι Ανδρέας ο σαλός και ο μαθητής του Επιφάνιος, τη χάρη
Της να τους σκεπάζει μέσω του αγίου μαφορίου της, καθώς η ίδια το άπλωσε πάνω
στον λαό προσευχομένη με δάκρυα στα
μάτια γι’ αυτόν – μιλάμε έκτοτε για την εορτή που εορτάζουμε την 1η Οκτωβρίου και κατά μετάθεση
την 28η Οκτωβρίου, της Αγίας Σκέπης.
Στην αυλή της Μάνας μας έτσι, κάτω από την αγία σκέπη
Της, ζωοποιούμενοι από την αγάπη Αυτής και του Υιού και Θεού της Κυρίου Ιησού
Χριστού, τι πιο φυσικό από το να εκδηλώνουμε τη χαρά μας με όποιον τρόπο
μπορούμε; Μιλώντας γι’ αυτήν, δοξολογώντας τον Θεό που μας την χάρισε,
υμνολογώντας τα εξαίσια που επιτελεί για χάρη μας, δεχόμενοι τις ευεργετικές
επεμβάσεις της, ιδίως όταν χειμαζόμαστε από τα δεινά του βίου, αλλά ακόμη
χορεύοντας σαν να θέλουμε και με τις ρυθμικές του σώματος κινήσεις μας να
αναφερθούμε σ’ Εκείνην που χαίρεται να μας βλέπει, όπως η μάνα χαίρεται να
βλέπει τα παιδιά της να παίζουν και να χορεύουν στην αυλή της. «Της Παναγιάς ο Χορός» για παράδειγμα τον
Δεκαπενταύγουστο ή στα εννιάμερα της Κοιμήσεώς Της σε πολλά μέρη της Ελλάδας,
το «Τράτα», στα Μέγαρα, της
Παρασκευής της Διακαινησίμου, ο «διπλός
χορός», και πάλι τον Δεκαπενταύγουστο, στην Ήπειρο και τη Δυτική Μακεδονία,
(«τρανός χορός» αλλιώς, γιατί όλοι
συμμετέχουν δημιουργώντας ομόκεντρους κύκλους), ο Καλαματιανός και οι συρτοί
χοροί επίσης, όπως και οι νησιώτικοι
συρτοί και μπάλοι, στις Κυκλάδες και τα Δωδεκάνησα, τι άλλο φανερώνουν παρά
την παραπάνω αλήθεια; Κι αυτήν ακριβώς θα παρακολουθήσουμε σήμερα. Λόγος
δοξολογικός και παρακλητικός για τη Μάνα Παναγιά, μα και χοροί που αποκαλύπτουν
τη βαθιά επιθυμία του πιστού ανθρώπου να υπερνικήσει το βάρος της γης, να
σταθεί ενώπιον του Κυρίου και της Μοναδικής Εκείνης «εν τυμπάνω και χορώ», «έν χορδαίς και οργάνοις»!
Ο καταξιωμένος εδώ και πολλά χρόνια πολιτιστικός όμιλος
ΔΩΔΩΝΗ, υπό την ευθύνη του γνωστού ανά το πανελλήνιο, και όχι μόνο, και
συνεργάτη του Ι.Ν. της Ευαγγελιστρίας Πειραιώς κ. Γεωργίου Γκολέμη, θα γίνει το
όχημα όχι για να παρακολουθήσουμε απλώς ένα θέαμα, αλλά για να ζήσουμε τη
δοξολογική αναφορά στην Παναγία μας, με την πρόσκληση που μας απευθύνουν να
αφεθούμε στους ρυθμούς των κινήσεών τους και στη μυστική θέαση του χαροποιού
προσώπου της Μάνας που βλέπει τα παιδιά της. Κι ίσως έτσι μας αγγίξει εκείνη η
χάρη που ζει το μικρό παιδί όταν αφήνεται στο ρυθμικό λίκνισμα της αγκαλιάς της
μάνας του, καθώς μάλιστα ακούει τους ψιθύρους του νανουρίσματός της γι’ αυτό.
1
Λόγος και χορός λοιπόν για την Παναγία μας. Και τα δύο
συνταιριασμένα για να προβληθεί το πάντιμο πρόσωπό Της. Εκείνο που δέχεται και
τη δοξολογία αλλά και την αμφισβήτηση, όπως συνέβη και συμβαίνει και με το
πρόσωπο του Υιού και Θεού της Ιησού Χριστού. Διότι ποιος δεν γνωρίζει τα λόγια
του αγίου και δικαίου Συμεών του Θεοδόχου που είπε στην Υπεραγία Θεοτόκο
προφητικά, όταν Εκείνη εναπέθεσε το βρέφος σαράντα ημερών Ιησού στην άγια
αγκαλιά του στον Ναό των Ιεροσολύμων; «Ούτος
κείται εις πτώσιν και ανάστασιν πολλών και εις σημείον αντιλεγόμενον». «Σημείον αντιλεγόμενον» ο Χριστός απαρχής
της ζωής Του, μα «σημείον αντιλεγόμενον»
ακριβώς γι’ αυτό και η Παναγία Μητέρα Του. Διότι κατά πώς βλέπει κανείς τον
Χριστό, το ίδιο βλέπει και την Υπεραγία Θεοτόκο. Αποδέχεται κανείς τον Χριστό
ως Θεό και άνθρωπο; Αποδέχεται και την Παναγία ως Θεοτόκο. Απορρίπτει κανείς
τον Χριστό είτε ως Θεό είτε ως άνθρωπο; Διαστρέφει και την αληθινή θέση της
Παναγίας. Κριτήριο δηλαδή της ορθόδοξης πίστεως η στάση έναντι της Παναγίας, η
οποία πάντοτε «συνοράται» με τον Υιό και Θεό Της. Όπως το εξέφρασε θεόπνευστα η
Οικουμενική Σύνοδος του τέταρτου αιώνα, η οποία καταδικάζοντας τους αιρετικούς
χριστομάχους της εποχής πρόβαλε την Παναγία ως όρο πίστεως: Είναι η Θεοτόκος, Εκείνη που γέννησε το δεύτερο
πρόσωπο της Αγίας Τριάδος ως άνθρωπο. Τον Θεάνθρωπο, απαρχής της συλλήψεώς Του
εκ Πνεύματος Αγίου και Μαρίας της Παρθένου, Ιησού Χριστό.
Μόνον τυφλοί πνευματικά, μόνον άνθρωποι που είναι
στερημένοι της χάριτος Θεού δεν μπορούν να δουν το ολοφάνερο, όπως καταγράφεται
στα θεόπνευστα κείμενα της Αγίας Γραφής, ιδίως της Καινής Διαθήκης. Ποιο είναι
αυτό; Η εκτίμηση για την Παναγία, τη μικρή κόρη Μαριάμ της Ναζαρέτ. Εκτίμηση
που δεν είναι ανθρώπινη, αλλά κατά κυριολεξία αγγελική και θεϊκή. Ο Θεός και ο
πνευματικός κόσμος των αγίων αγγέλων Του μας ανοίγουν τα μάτια για να δούμε ότι
η Παναγία είναι η «Κεχαριτωμένη»,
Αυτή που «ο Κύριος είναι μαζί Της» -
ό,τι τόλμησε να ψελλίσει ενώπιόν Της ο αρχάγγελος Γαβριήλ στον Ευαγγελισμό της:
«Χαίρε, Κεχαριτωμένη Μαρία, ο Κύριος μετά
Σου»˙ και ό,τι λίγο αργότερα έκθαμβη και πλήρης Πνεύματος Αγίου «ανεφώνησε φωνή μεγάλη» η εξαδέλφη της
Ελισσάβετ: «Ευλογημένη συ εν γυναιξί και
ευλογημένος ο καρπός της κοιλίας σου. Και πόθεν μοι τούτο, ίνα έλθη η μήτηρ του
Κυρίου μου προς με;»
Γι’ αυτό και ο πιστός στον Χριστό λαός «λάτρεψε» απαρχής του χριστιανισμού την υπεραγία Θεοτόκο. Τη «λάτρεψε» όχι με την έννοια της λατρείας η οποία αρμόζει μόνον στον Θεό, αλλά με την έννοια της βαθιάς και ανεπιφύλακτης αγάπης, της μεγάλης τιμής και του απόλυτου σεβασμού που μπορεί να αποδίδει ένα παιδί στη μάνα του, γνωρίζοντας ότι δι’ Αυτής αναφέρεται στον μόνο όντως λατρευτό Κύριο Ιησού Χριστό. Και το βλέπουμε σε όλους ανεξαιρέτως τους αγίους. Η πίστη και η αγάπη τους προς τον Χριστό ήταν και είναι πάντοτε συνδεδεμένη με την πίστη και την αγάπη τους και προς την Παναγία. Γι’ αυτό και Εκείνης η αντίδραση είναι εξόχως συγκινητική, παρηγορητική, σωτήρια. Αγκαλιάζει τους πιστούς, τους ενισχύει στον αγώνα τους, τους γιατρεύει στα αρρωστήματά τους, διαρκώς πρεσβεύει στον Υιό και Θεό της υπέρ αυτών. «Ταις πρεσβείαις της Θεοτόκου, Σώτερ, σώσον ημάς».
2
Η εξαίρετη και μοναδική θέση της Μάνας Παναγιάς στο σώμα
του Χριστού την Εκκλησία οφείλεται βεβαίως στον Τριαδικό Θεό μας που
προβλέποντας την καθαρότητά της και την όλη αγιασμένη πορεία της την προόρισε
για το μυστήριο της καθόδου Του στον κόσμο, μα και στην όντως ιστορική
επιβεβαίωση της προγνώσεώς Του αυτής από την Ίδια. Η Παναγία ήταν όλη ένα «ναι» σε ό,τι ο Θεός την καλούσε και της ετοίμαζε. Το «ιδού η δούλη Κυρίου, γένοιτό μοι κατά το
ρήμα Σου» δεν συνιστά μία και μόνη απάντηση σε μία κλήση Του, αλλά τη
διαρκή και επίμονη στάση της μέχρι το επίγειο τέλος της ζωής της. Ό,τι φρόνημα
ζωής διακατείχε τον Ιησού Χριστό ως Θεάνθρωπο, φρόνημα απόλυτης υπακοής στον
Θεό Πατέρα, όπως το διατύπωσε ο μέγας απόστολος Παύλος στην προς Φιλιππησίους
επιστολή του (2, 5): «τούτο φρονείσθω εν
υμίν, ο και εν Χριστώ Ιησού… Ος εταπείνωσεν εαυτόν γενόμενος υπήκοος μέχρι
θανάτου, θανάτου δε Σταυρού», το ίδιο φρόνημα υπακοής και ταπείνωσης
διακατείχε και την Παναγία Μητέρα Του και Μητέρα μας. Κι αυτό το φρόνημα δεν το
απέκτησε διαμιάς «μαγικά». Το «έκτισε» η Παναγία μας από βρέφος, ιδίως αφότου
οδηγήθηκε στον Ναό τριετής από τους γονείς της προκειμένου να ζήσει εκεί αφιερωμένη στον Θεό. Το γεγονός της εισόδου
της στον Ναό, αυτό που σήμερα εορτάζουμε, αποτελεί την ιστορική απαρχή της
ετοιμασίας της γι’ αυτό που ο Θεός της επεφύλασσε. Η υμνολογία της εορτής μας
δίνει αρκούντως την εξήγηση. «Πήγαινε,
κόρη μου», της λέει η μητέρα της αγία Άννα γεμάτη χαρά, «και γίνε για τον Κύριο και αφιέρωμα και
ευωδιαστό θυμίαμα. Είσελθε στα άδυτα και γνώρισε μυστήρια, κι ετοιμάσου να
γίνεις τερπνό και ωραίο κατοικητήριο του Ιησού». Κι αλλού: «Η θεόπαις Παρθένος και Θεοτόκος προεκλέχθηκε
από τον Κύριο μεταξύ όλων των γενεών εις κατοικητήριον του Παντάνακτος Χριστού
και Θεού των όλων». Με τη Γέννησή της και τα Εισόδιά της στον Ναό ήδη
επιβεβαιώνεται αυτό που στο λεγόμενο Πρωτευαγγέλιο είχε πει ο Δημιουργός στους
πρωτοπλάστους, ότι μέσα από μία γυναίκα θα έλθει Εκείνος που θα συντρίψει τον
πονηρό διάβολο και θα επαναφέρει τους ανθρώπους στην αρχαία και όχι μόνον
μακαριότητα.
Και η μακαριότητα αυτή με την Παναγία μας πράγματι υφίσταται και είναι γεγονός. Γιατί γέννησε Εκείνον, τον Ιησού Χριστό, που είναι η πηγή της Χαράς, γι’ αυτό και κάθε τι που σχετίζεται και με την Παναγία εξίσου διαλαλεί κάθε χαρμοσύνη και γηθοσύνη. «Μητέρες», φωνάζει ο άγιος υμνογράφος, «πετώντας από πάνω σας κάθε λύπη, ακολουθήστε χαρμονικά και με ύμνους Εκείνην που θα γίνει Μητέρα του Θεού και πρόξενος της χαράς του κόσμου» - ό,τι φώναξε με δάκρυα χαράς και ο αρχιερέας Ζαχαρίας καθώς υποδεχόταν τη μικρή Μαριάμ: «Ήγγικεν η προσδοκία των θλιβομένων», έφτασε Αυτή που περίμεναν όλοι οι θλιμμένοι. Κι εννοείται ότι μαζί με τις Μητέρες αυτές συνακολουθούμε και όλοι οι πιστοί, γιατί τα γεγονότα της θείας οικονομίας δεν είναι για μία εποχή, αλλά για κάθε εποχή και για κάθε τόπο, όπου υπάρχει πιστός άνθρωπος. Οπότε, «Χαίρετε λαοί και αγαλλιάσθε».
3
«Ήγγικεν λοιπόν η
προσδοκία των θλιβομένων». Έφτασε Αυτή που αποτελούσε το όραμα της
ανθρωπότητας για την αποκατάστασή της μετά την πτώση της στην αμαρτία: να τα
ξαναβρεί με τον Θεό της – η εκπλήρωση της προφητείας, όπως αναφέραμε, του
«πρωτευαγγελίου». Κι είναι αλήθεια πως η Εκκλησίας μας δεν παύει να προβάλλει
αδιάκοπα την πραγματικότητα αυτήν σε καθημερινή βάση. Γιατί δεν δημιουργηθήκαμε
για να κλαίμε, αλλά για να μετέχουμε εσαεί στη μακαριότητα και τη χαρά του
Τριαδικού Θεού μας. Αλλά αμαρτήσαμε στο πρόσωπο των προπατόρων μας και η
αμαρτία μας αυτή μάς καταπόντισε και μας καταποντίζει, διαρκώς ενεργούμενη, και
μας κάνει να σερνόμαστε με σκυμμένο το κεφάλι μη μπορώντας κυριολεκτικά να
πάρουμε ανάσα. Η αμαρτία ως ο πολυποίκιλος εγωισμός μας που διαστρέφει την
αληθινή αγάπη δεν είναι η αιτία όλων των δεινών της ανθρωπότητας διαχρονικά και
παγκόσμια και η αιτία που ταλαιπωρούμαστε και βασανιζόμαστε στον κόσμο τούτο;
Λοιπόν η Παναγία μας είναι το κεντρικό πρόσωπο μέσω της
Οποίας ήλθε η ίαση. Γιατί γέννησε Εκείνον που σήκωσε τα δεινά μας και τα
αμαρτήματά μας, που πόνεσε και έπαθε για χάρη μας και μας άνοιξε και πάλι τον
κλεισμένο Παράδεισο ως εύρεση και πάλι της χαράς. «Τω μώλωπι Αυτού ημείς πάντες ιάθημεν». «Τω πάθει Σου, Χριστέ, παθών
ηλευθερώθημεν». Ποιος δεν έχει προσευχηθεί και δεν έχει υμνολογήσει μαζί με
όλους τους πιστούς την αλήθεια αυτή μέσα στην πιο αγαπημένη ακολουθία της
Εκκλησία, τους Χαιρετισμούς; Όπως για παράδειγμα με τον χαιρετισμό που μιλάει
για τη χαρά αυτήν. «Χαίρε, δι’ ης η χαρά
εκλάμψει». Μπορεί η Ίδια να πόνεσε αφόρητα και η οδύνη για τον θάνατο του
Υιού της να ήταν υπέρμετρη – είναι συγκλονιστικοί οι ύμνοι που μιλάνε για τον
αβάσταχτο αυτόν πόνο της Παναγίας, κατά την προφητική ρήση του αγίου και
δικαίου Συμεών του θεοδόχου: «και σου την
καρδίαν διελεύσεται ρομφαία» – όμως ακόμη και εκείνη τη στιγμή στο βάθος
της καρδιάς της υμνολογεί τη λύτρωση που έρχεται ως χαρά με το Πάθος του Υιού
και Θεού της. «Ο μεν κόσμος αγάλλεται
δεχόμενος την λύτρωσιν, τα δε σπλάγχνα μου φλέγονται ορώσης σου την Σταύρωσιν».
Κι αυτό θα πει ότι όπου δεν υπάρχει Χριστός και Παναγία, εκεί δεν υπάρχει αληθινή χαρά, έστω και αν παρουσιάζονται στοιχεία που φαίνονται ότι την «αποκαλύπτουν»: διασκεδάσεις, γέλια, απολαύσεις. Ο καθένας όμως από την εμπειρία και τις γνώσεις του γνωρίζει ότι τα εξωτερικά αυτά σημάδια «λαμπρότητας» του βίου δεν συνιστούν την αληθινή χαρά. Γιατί λειτουργούν στην επιφάνεια, αφήνοντας ανέγγιχτο το βάθος του ανθρώπου που δεν είναι άλλο από τον νου και την καρδιά του. Στην καρδιά «παίζεται» η αληθινή ζωή, εκεί ανάλογα με το είδος της πλήρωσης και του περιεχομένου της, καλό ή κακό, υπάρχει η χαρά ή η θλίψη. Απόδειξη: τα μεγαλύτερα ποσοστά αυτοκτονιών βρίσκονται εκεί που δεν υπάρχει πρόβλημα φτώχειας και οι άνθρωποι ζουν μέσα σε πλούτη και ανέσεις! Γι’ αυτό και ο ασπασμός και ο χαιρετισμός του Κυρίου ήταν, κυρίως μετά την Ανάστασή Του, το «χαίρετε». Γι’ αυτό και απόστολος Παύλος προέτρεπε: «χαίρετε, και πάλιν ερώ χαίρετε», γι’ αυτό και ο ίδιος σημείωνε πως μετά τον ερχομό του Ιησού Χριστού αυτό πια είναι το θέλημα του Θεού: «Πάντοτε χαίρετε… Τούτο γαρ θέλημα Θεού εις υμάς».
4
Είπαμε και
προηγουμένως ότι ο πιστός λαός μας την Παναγία μας τη «λάτρεψε», την αγάπησε
δηλαδή βαθιά και εξέφρασε και εκφράζει την αγάπη αυτή με ποικίλους τρόπους και
ενέργειες. Όμως υπάρχει πάντοτε η έγνοια της Εκκλησίας μας να περνάει από «κρισάρα»
θα λέγαμε την αγάπη και τον σεβασμό αυτόν, ώστε να μη μένει μόνον σε επίπεδο
λόγων, πολύ περισσότερο να μην εκτρέπεται η αγάπη και ο σεβασμός αυτός σε
φολκλορικά μόνον επίπεδα που καταλήγουν συνήθως σε μία λαϊκού τύπου
θρησκευτικότητα με αρνητικό πρόσημο. Θέλουμε να πούμε ότι η τιμή προς την
Παναγία μας αν δεν πηγάζει από το βάθος της καρδιάς μας, που σημαίνει να έχει
αγγίξει την καρδιά αυτήν και να την έχει κατανύξει, ίσως δεν έχει και ιδιαίτερη
σημασία. Γιατί θα μοιάζει με αυτό που με οξύ τρόπο κατέκριναν οι άγιοι Προφήτες
της Παλαιάς Διαθήκης, (αλλά και οι θεόπνευστοι συγγραφείς της Καινής κι έπειτα
όλη η Πατερική παράδοση), οι οποίοι την επιφανειακή ρηχή θρησκευτικότητα την
παρουσίαζαν, μιλώντας στο όνομα του Θεού: «τάδε
λέγει Κύριος», ως βρόμικη κατάσταση από την οποία Κύριος ο Θεός αποστρέφει
με αποτροπιασμό το πρόσωπό Του! «Ο λαός
αυτός με τιμά με τα χείλη, ενώ η καρδιά του πόρρω απέχει απ’ εμού!»
Γι’ αυτό και συχνά ακούμε από την υμνολογική
εκκλησιαστική παράδοση τον τρόπο προσέγγισης της μεγάλης Μάνας, όπως στο εν
συνεχεία Θεοτοκίο: «Τήν Ἁγνήν ἁγνεύοντι τιμήσωμεν νοΐ˙ καλλονήν τήν τοῦ Ἰακώβ
τοῖς ἐνθέοις πράξεσι καλλυνόμενοι, εὐσεβῶς ὑμνήσωμεν, ὡς Μητέρα τοῦ Θεοῦ ἡμῶν»
(Θεοτοκίον ε΄ ωδής Τριωδίου).
(Την Αγνή Παρθένο Μαριάμ ας την τιμήσουμε με αγνό νου.
Αυτήν που είναι η καλλονή του Ιακώβ ας την υμνολογήσουμε ευσεβώς με τις ένθεες
πράξεις μας ως Μητέρα του Θεού μας).
Να την τιμήσουμε και να την υμνολογήσουμε την Παναγία μας
βεβαίως, λέει ο άγιος υμνογράφος Ιωσήφ,
όχι με τα λόγια μας πρωτίστως, όσο κυρίως με όλη τη ζωή μας. Την αγνότητα του
νου μας δηλαδή και τις ένθεες πράξεις μας. Έτσι μόνο Την αναγνωρίζουμε ορθά ως
Μητέρα του Θεού μας, που σημαίνει ότι έτσι αντιστοίχως αναγνωρίζουμε και ως
Κύριο Θεό μας τον Ιησού Χριστό. Και τι σημαίνει αγνός νους και ένθεες πράξεις;
Ασφαλώς καθαρή καρδιά και ζωή σύμφωνη με τις άγιες εντολές του Κυρίου. Η καρδιά
ή ο νους αλλιώς, κατά την Παράδοση της Εκκλησίας, συνιστά το κέντρο της
ψυχοσωματικής ύπαρξης του ανθρώπου, συνεπώς η ποιότητα του κέντρου αυτού
καθορίζει και αν ο Θεός θα βρει τόπο καταπαύσεως μέσα σ’ αυτό ή όχι. «Μακάριοι οι καθαροί τη καρδία ότι αυτοί τον
Θεόν όψονται» είπε ο Κύριος. Η δε καρδιά καθαρίζεται κατά αναλογία της τηρήσεως και εφαρμογής των
εντολών του Κυρίου, όταν παράλληλα βεβαίως υφίσταται η εν επιγνώσει και με πόθο
Θεού κοινωνία του αγίου σώματος και του αγίου αίματός Του. Χριστιανός που
χάριτι Θεού βρίσκεται αδιάκοπα στην πορεία αυτή της Οδού του Κυρίου, εκεί
δηλαδή που παραπέμπουν πάντοτε οι εντολές Του, διαπιστώνει εμπειρικά την
καθαρότητα που επέρχεται στην καρδιά του από το φως του Θεού που αρχίζει και
λάμπει σ’ αυτήν, γεγονός που σιγά σιγά αντανακλάται και στο ίδιο το σώμα του.
Λοιπόν, κατά τον άγιο υμνογράφο: Την Παναγία Μητέρα, η
Οποία ήταν η κατεξοχήν Αγνή και Καθαρή και ζούσε με απόλυτη υπακοή στις εντολές
του Θεού, μπορεί να την τιμήσει και να την υμνήσει μόνον εκείνος που βρίσκεται
στη συγκεκριμένη αντίστοιχη μ’ Αυτήν πορεία ζωής, ο αγωνιζόμενος για την κάθαρση της καρδιάς του. Αν δεν υπάρχει ο
πνευματικός αυτός αγώνας, τότε τα όποια λόγια και οι όποιοι ύμνοι προς την
Παναγία δεν γίνονται αποδεκτά από Αυτήν, συνεπώς και από τον Υιό και Θεό της,
και μάλλον αμαυρώνουν τον άνθρωπο που τα εκφράζει, όπως, να το πούμε και πάλι,
το λέει και ο μεγαλοφωνότατος προφήτης Ησαΐας, μέσα από το στόμα του οποίου
ομιλεί ο Παντοκράτωρ Κύριος: «Δεν θέλω
τις προσευχές και τις θυσίες σας. Όταν τις προσφέρετε αποστρέφω το πρόσωπό Μου.
Γιατί τα χέρια σας στάζουν αίμα από τις αδικίες σας. Μετανοήστε και καθαρίστε
τις καρδιές σας από τις πονηρίες σας και τότε ελάτε να συνομιλήσουμε!»
Ο άγιος υμνογράφος μάς προσφέρει εδώ το βασικό κριτήριο
για να καταλαβαίνουμε και τον εαυτό μας αλλά και πολλούς συνανθρώπους μας, οι
οποίοι καπηλεύονται το όνομα του Κυρίου αλλά και της Παναγίας μας. Πολλοί
βαυκαλίζονται με την ιδέα ότι τους ομιλεί ο Κύριος και η Θεοτόκος, οπότε
απαιτούν την υπακοή στον λόγο τους. Αλλά ο δ ι κ ό ς τους λόγος προβάλλεται και όχι του Θεού και της Παναγίας.
Το παράδειγμα που μας υπενθυμίζει ο άγιος Σωφρόνιος ο Αθωνίτης από τη ζωή του
Γέροντά του μεγάλου οσίου Σιλουανού του εν Άθω είναι πράγματι συγκλονιστικό. Το
καταγράφουμε όπως ο ίδιος το είπε:
«Ένας μοναχός που
ζούσε περίπου σαράντα χρόνια στη Μονή του Αγίου Παντελεήμονος έρχεται στον
Σιλουανό και του διηγείται ότι είχε μία ευλογημένη επίσκεψη από την Παναγία. Ο
Γέροντας του είπε:
- Πάτερ μου, αυτό είναι αδύνατον.
- Γιατί;
- Διότι η Παναγία ήταν πολύ υπάκουη στη θέληση του Θεού, ενώ εσείς δεν κάνετε υπακοή. Αφού υπάρχει αυτή η διαφορά, δεν είναι δυνατόν να έχετε δει την Αγία Παρθένο».



.jpg)

.jpg)

.jpg)