Πέμπτη, 30 Μαρτίου 2017

ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΤΑΡΙ ΚΑΙ ΟΧΙ ΜΟΝΟ… (29)


Το θαύμα της Θεοτόκου
«Γερμανέ, θα ήθελα να προσκυνήσω το άγιο και ζωοποιό μνήμα του Κυρίου Ιησού Χριστού, αλλά μόνη μου αυτήν τη φορά. Όλοι με ξέρουνε, γνωρίζουν την υψηλή θέση που έχεις στην αγία Πόλη, ο υπεύθυνος ιερέας δεν θα έχει αντίρρηση να μου ανοίξει το βράδυ και να με αφήσει. Άλλωστε ό,τι σου έχουν ζητήσει μέχρι τώρα οι εκκλησιαστικοί και περνούσε από το χέρι σου το έκανες. Λοιπόν, τι λες;»
Το αίτημα της Κοσμιανής στον πατρίκιο σύζυγό της δεν ήταν καθόλου παράδοξο. Ήξερε ο Γερμανός, ο πατρίκιος, ο ανώτατος άρχοντας,  πόσο καλή και ευσεβής χριστιανή ήταν η γυναίκα του. Κι αυτός, όπως και η γυναίκα του, θεωρούσαν ότι η χριστιανική πίστη δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται με ελαφριά καρδιά. Το αντίθετο: είναι η πίστη που για να δεις τη δύναμή της, πρέπει να τη θέσεις σε εφαρμογή. «Χωρίς των έργων η πίστις νεκρά εστι», συνήθιζαν να υπενθυμίζουν στον εαυτό τους, γι’ αυτό και όπου υπήρχε συζήτηση στα της πίστεως, εκεί βρίσκονταν και αυτοί. Και μάλιστα τον τελευταίο καιρό είχαν προσκληθεί να μετάσχουν σε συζητήσεις και προβληματισμούς πάνω στα θέματα τα χριστολογικά, καθώς έλεγαν. «Τι είναι ο Χριστός; Είναι Θεός και άνθρωπος; Είναι μόνο Θεός; Είναι μόνο άνθρωπος; Ασφαλώς ανώτερος από όλους τους άλλους, ο πιο σφραγισμένος από το Πνεύμα του Θεού, μα κυρίως άνθρωπος; Και δεν φαίνεται πιο λογικό να είναι μόνο Θεός;»
Όταν πρωτάκουσαν τους προβληματισμούς αυτούς σαν να τους φάνηκαν έξω από τα νερά τους. Δεν ήταν αυτό που άκουγαν και ζούσαν στην κανονική Εκκλησία τους. Την ορθόδοξη Εκκλησία τους: αυτή ζούσε και κήρυσσε τον Χριστό ως Θεό και άνθρωπο.  Μα, αυτοί που έλεγαν και  έθεταν τους προβληματισμούς δεν φαίνονταν τυχαίοι άνθρωποι. Ήταν κληρικοί, με μόρφωση και με καλή ζωή. Έτσι τουλάχιστον έδειχναν. Και ό,τι έλεγαν το στήριζαν και στην Αγία Γραφή. Πώς κανείς να αμφισβητήσει τα λεγόμενά τους; Ήξεραν βέβαια και την αντίδραση των ορθοδόξων, μα μήπως τελικά οι άλλοι, είχαν περισσότερο δίκιο; Και δεν φαινόταν πιο λογικό πράγματι, πιο κοντά σ’ αυτό που πίστευαν για τον Κύριο Ιησού Χριστό, ότι είναι μόνο Θεός; Είναι ο Θεός μας, που έγινε μεν άνθρωπος, αλλά η ανθρώπινη φύση Του απορροφήθηκε από τη θεϊκή φύση Του. Τι πιο λογικό; Τι πιο ταιριαστό στη θεϊκή παντοδυναμία!
Οι αμφιβολίες γι’ αυτά που πίστευαν υπεισέρχονταν αδιόρατα και ύπουλα στην αρχή. Και σιγά σιγά γίνονταν βεβαιότητες, μέχρις ότου εντάχτηκαν τελικά και οι ίδιοι στους Σεβηριανούς. Ναι, αυτοί πρέπει να είχαν το περισσότερο δίκιο. Ο Χριστός, κυρίως Θεός. Αυτό ταίριαζε περισσότερο σε ό,τι είχαν κατά νου για Εκείνον. Και από την άλλη, οι οπαδοί του Σεβήρου, δεν ήταν σαν τους ακραίους μονοφυσίτες: εκείνοι έδειχναν φανατισμένοι. Αυτοί ήταν πιο μετριοπαθείς. «Η μεσότητα. Ούτε το ένα άκρο ούτε το άλλο» - αυτό ακουγόταν πιο… αληθινό! Κι ακόμη: ο ίδιος ο Σεβηριανός. Σπουδαίο μυαλό, ρήτορας καταπληκτικός – «Χρυσόστομο» δεν τον αποκαλούσαν κι αυτόν; - που οι ερμηνείες του στην Αγία Γραφή όντως σε έπειθαν και σε καθήλωναν!  Κι ήταν τυχαίο που και ο ίδιος ο αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως Χρυσόστομος τον είχε στο πλευρό του - «το δεξί του χέρι» που λένε; Τι κι αν αργότερα διαφώνησαν και χώρισαν; Ο Σεβήρος εξακολουθούσε να είναι μεγάλη προσωπικότητα. Ακόμη και ο αυτοκράτορας Αρκάδιος με την αυτοκράτειρα Ευδοξία τον είχαν από κοντά. Δεν συνέφερε τον Γερμανό με τον Κοσμιανή κι απ’ αυτήν την πλευρά να είναι με τον Σεβήρο και τους οπαδούς του;
Σταμάτησαν να πηγαίνουν στους ορθοδόξους ναούς. Επέλεγαν εκεί που ήξεραν ότι οι ιερείς ανήκουν στους οπαδούς του Σεβήρου. Σταμάτησαν και να κοινωνούν τα άχραντα μυστήρια των ορθοδόξων. Το σώμα και το αίμα του Χριστού τούς φαινόταν πιο… έγκυρο στις συνάξεις των δικών τους, των Σεβηριανών. Το μόνο που τους ενοχλούσε και τους πονούσε ήταν ο σχολιασμός τους: λόγω της υψηλής θέσης τους τούς είχαν στο στόμα τους και οι θαμώνες ακόμη των καφενέδων. Ακουγόταν από τους ορθοδόξους η θεωρούμενη απόκλισή τους!
«Σε καταλαβαίνω, Κοσμιανή», απάντησε ο Γερμανός. «Την ημέρα με τόσο κόσμο είναι λίγο δύσκολο πια να πας να προσκυνήσεις. Τη νύχτα όντως θα είσαι μόνη σου. Θα μπορέσεις να προσκυνήσεις χωρίς διάσπαση. Να προσευχηθείς. Να γονατίσεις στον τάφο του Κυρίου μας». Σταμάτησε για λίγο. Είπε μετά αποφασιστικά: «Θα δω τι θα κάνω. Μάλλον θεώρησέ το βέβαιο ότι θα γίνει το θέλημά σου».
Η Κοσμιανή έκλινε το κεφάλι της μπροστά στον πατρίκιο σύζυγό της. Τον ευχαρίστησε θερμά και τον αγκάλιασε.
Η Κοσμιανή βρισκόταν πια μέσα στον πανίερο ναό της Αναστάσεως του Κυρίου. Οι φύλακες και οι ιερείς ήταν «μιλημένοι» κι αμέσως της άνοιξαν τις θύρες. Σεβάστηκαν την επιθυμία της να βρεθεί μόνη της στο Ιερό και στον τάφο του Κυρίου.
Σταυροκοπήθηκε και προχώρησε με δέος. Με αργά βήματα. Η ησυχία την υπόβαλε και της δημιούργησε ένα κλίμα κατάνυξης. Λίγα βήματα ακόμη και θα βρισκόταν μπροστά σ’ Εκείνον που είχε επιλέξει ως αρχηγό της πίστης της. Μπροστά στον Θεό της!
Ξάφνου, ακινητοποιήθηκε από τον φόβο της! Κάποιες γυναίκες εμφανίστηκαν εντελώς απρόσμενα μπροστά της. Κάποιες που περικύκλωναν μία επιβλητική γυναίκα και μαυροφόρα! Κόντεψε να λιποθυμήσει. Η μαυροφόρα ήταν η… Κυρία Θεοτόκος! Η Παναγία Μητέρα του Κυρίου ενώπιόν της! Δεν είχε καμία αμφιβολία! Έγειρε αμέσως για να προσκυνήσει, αλλά η φωνή της Θεοτόκου την κράτησε όρθια! Τα λόγια Της ακούστηκαν στ’ αυτιά της γεμάτα γλυκασμό αλλά και με μια αυστηρότητα που την… πάγωσε.
«Εσύ, δεν είσαι από εμάς, γι’ αυτό και δεν μπορείς να μπεις εδώ μέσα. Δεν είσαι  δ ι κ ή   μ α ς!». Οι τελευταίες λέξεις ήχησαν σα μαστίγιο για την Κοσμιανή.
Δεν άντεξε. Πρόσπεσε στα γόνατα και ικετευτικά άρχισε να παρακαλεί: «Σε παρακαλώ, Κυρία Θεοτόκε, άφησέ με να προχωρήσω. Τον Υιό και Θεό Σου λατρεύω κι εγώ. Λυπήσου με». Τα δάκρυά της βρύσες γέμιζαν το έδαφος.
Η Παναγία ήταν ανένδοτη. Ο λόγος Της απολύτως σταθερός και σαφής: «Σε βεβαιώνω, γυναίκα – δεν θέλησε να την ονοματίσει, κι αυτό  τσάκισε την Κοσμιανή – δεν θα μπεις εδώ μέσα, μέχρις ότου έρθεις σε μυστηριακή κοινωνία με εμάς»!
Τα πάντα φωτίστηκαν στο μυαλό της γονατισμένης Κοσμιανής. Όλες οι πεποιθήσεις της για τον Ιησού Χριστό με βάση τους Σεβηριανούς γκρεμίστηκαν διαμιάς! «Είμαι αιρετική. Κι εγώ και ο σύζυγός μου! Όλοι οι οπαδοί του Σεβήρου είναι έξω από την κανονική Εκκλησία. Δεν τους θέλει η Παναγία. Δεν τους θέλει άρα ο ίδιος ο Κύριος!»
«Μετανοώ!» κατόρθωσε να ψελλίσει, γέρνοντας περισσότερο το κεφάλι της και ασπαζόμενη τα πόδια της Θεοτόκου. «Αμέσως τώρα, θα φωνάξω τον διάκονο που βρίσκεται στον Ναό, να μου φέρει τη θεία Κοινωνία των ορθοδόξων. Γίνομαι αμέσως ορθόδοξη. Φεύγω από την αίρεση και ακολουθώ αυτό που είναι η αλήθεια».
Η Παναγία και οι γυναίκες εξαφανίστηκαν από μπροστά της. Ο διάκονος που πράγματι ανταποκρίθηκε στην επιθυμία της,  παραξενεμένος την κοινώνησε. Μετάλαβε με μεγάλη συναίσθηση το άγιο σώμα και αίμα του μεγάλου Θεού και Σωτήρα μας Ιησού Χριστού.
Ένιωσε έναν ιδιαίτερο γλυκασμό στην καρδιά και στο σώμα της. Πήρε δύναμη κι έκανε να προχωρήσει προς το Ιερό. Να προσκυνήσει το μνήμα του Κυρίου.
Ο δρόμος πια ήταν ανοιχτός. Έμεινε γονατισμένη και με δάκρυα στα μάτια μέχρι τα ξημερώματα. Ο Κύριος διά της Θεοτόκου την είχε κερδίσει. Το ίδιο αργότερα και τον πατρίκιο σύζυγό της.  
 
(Από το "Λειμωνάριον" του Ιωάννου Μόσχου, κεφ. 48)

ΜΙΚΡΕΣ ΣΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΚΛΙΜΑΚΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ (53)


«Ο νους ο νοερός οπωσδήποτε διαθέτει και νοερά αίσθηση. Αυτήν την αίσθηση που και υπάρχει μέσα μας και δεν υπάρχει, ας την αναζητούμε συνεχώς. Διότι όταν φανερωθεί εκείνη, οι εξωτερικές αισθήσεις θα παύσουν μόνες τους να ενεργούν τα δικά τους» (λόγ. κστ΄ 17).
Μη συρρικνώνεις τον εαυτό σου, ενώ λες ότι είσαι πιστός. Μην αυτοπεριορίζεσαι δηλαδή σαν σε φυλακή στις πέντε μόνο εξωτερικές αισθήσεις του σώματός σου: δεν έχεις μόνον αυτές. Ο όσιος σού υπενθυμίζει ότι έχεις και «νοερά αίσθηση», γιατί έχεις νου νοερό. Γιατί έχεις καρδιά πνευματική αλλιώς, όπως το επισημαίνει και ο απόστολος που μιλάει για «τον κρυπτόν της καρδίας άνθρωπον». Και δεν είναι αυτονόητο; Δεν είμαστε μόνο σώμα. Έχουμε και ψυχή, που είναι συνδεδεμένη με το σώμα αξεδιάλυτα και με τρόπο μυστήριο. Και πάλι, δεν είναι μόνο η ψυχοσωματική μας ενότητα που εξαντλεί την ύπαρξή μας: είμαστε υπερεκπερισσού τούτου, γιατί υπάρχει και λειτουργεί σ’ αυτήν και το Πνεύμα του Θεού, η χάρη του Κυρίου μας. Πρόκειται για το μεγαλείο του μυστηρίου της δικής Του παρουσίας στην ψυχή και το σώμα μας, γιατί μας έδωσε το δώρο να είμαστε διά του αγίου βαπτίσματος μέλη δικά Του, κυριολεκτικά ναός Του – Εκείνος να είναι το ένδυμά μας!
Υπάρχουν λοιπόν και άλλες αισθήσεις, πνευματικές και νοερές, που σου αποκαλύπτουν έναν άλλον κόσμο, τον πνευματικό: η νοερή όραση, η νοερή ακοή, η γεύση, η όσφρηση, η αφή… «Μακάριοι οι καθαροί τη καρδία, ότι αυτοί τον Θεόν όψονται», και «ο έχων ώτα ακούειν ακουέτω», ακούμε τον ίδιο τον Κύριο. «Γεύσασθε και ίδετε ότι χρηστός ο Κύριος». Κι ακόμη: στην Ευχαριστία μετά τη θεία κοινωνία διαβάζει ο πιστός μεταξύ των άλλων: «αισθήσεων φώτισον απλήν πεντάδα» - όχι την εξωτερική και σύνθετη πεντάδα, αλλά την απλή του μέσα ανθρώπου, που είπαμε. Βλέπεις όμως τις προϋποθέσεις εμφάνισης της νοερής αυτής αίσθησης; «Οι καθαροί τη καρδία», «ο έχων ώτα», «φώτισον». Δηλαδή ενώ υπάρχει η νοερή αίσθηση, δεν είναι αυτονόητη η φανέρωσή της. «Υπάρχει μέσα μας και δεν υπάρχει»! Και γι’ αυτό πρέπει πάντοτε να την αναζητούμε. Πώς; Αγωνιζόμενοι στην κάθαρση της καρδιάς, επικαλούμενοι τον φωτισμό του Θεού, που θα πει προσπάθεια τήρησης του αγίου θελήματος του Θεού, δηλαδή τήρησης των αγίων εντολών του Χριστού. Με άλλα λόγια, ενώ οι εξωτερικές αισθήσεις θεωρούνται στους περισσοτέρους δεδομένη κατάσταση, η νοερή αίσθηση εξαρτάται από το ποιόν της καθημερινής μας βιωτής – από τη χριστιανική ή όχι λειτουργία της συνείδησής μας.
Είσαι χριστιανός λοιπόν όταν «έχεις καρδιά», όταν δηλαδή ζεις με τον ηγεμόνα νου και την αίσθησή του να καθορίζει την πορεία σου. Κι αυτό σημαίνει: πιστεύεις σωστά στον Τριαδικό Θεό - η πίστη είναι η όραση του Θεού· αγαπάς θυσιαστικά τον συνάνθρωπό σου – η θυσιαστική αγάπη αποτελεί το γνώρισμα της νοερής αίσθησης· νιώθεις αληθινά τα κτιστά σου όρια -  ζεις με την αγία  ταπείνωση.  Οπότε οι εξωτερικές σου αισθήσεις είναι υποταγμένες σε σένα: «έχουν παύσει να ενεργούν μόνες τους τα δικά τους». Είσαι πραγματικά κύριος! Είσαι χάριτι Θεού «αυτοκράτωρ»!

ΑΠΟ ΤΟΝ ΒΙΟ ΤΟΥ ΟΣΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΚΟΣ


Ὁ ἅγιος ᾽Ιωάννης, γιά τόν ὁποῖο δέν ἔχουμε πολλά βιογραφικά στοιχεῖα, νεαρός,16 ἐτῶν περίπου, ἔγινε μοναχός στό ὄρος Σινᾶ, στή Μονή τῆς ἁγίας Αἰκατερίνης, ἀφοῦ ἤδη εἶχε μάθει ἀρκετά γράμματα. ᾽Επί 19 ἔτη παρέμεινε ὑποτακτικός ἑνός σπουδαίου Γέροντος, τοῦ ἀββᾶ Μαρτυρίου, στόν ὁποῖο ἔκανε ἀδιάκριτη ὑπακοή, ὁπότε μετά τό θάνατό του ἀπεσύρθη σέ ἐρημική τοποθεσία, ὀκτώ χιλιόμετρα μακριά ἀπό τή Μονή, στήν ὁποία καί ἔζησε ἐπί σαράντα χρόνια. ᾽Εκεῖ ἔζησε ὁσιακή ζωή, ὑπερβαίνοντας μέ τή χάρη τοῦ Θεοῦ τά ψεκτά πάθη του καί ἀποκτώντας ὅλα τά χαρίσματα τοῦ Θεοῦ, καί κυρίως τήν ταπείνωση καί τήν ἀγάπη. Μετά τά σαράντα χρόνια παρακλήθηκε νά γίνει ἡγούμενος τῆς Μονῆς, γεγονός πού ἀποδέχθηκε, καί παρέμεινε στό ἀξίωμα αὐτό γιά κάποια χρόνια, ὁπότε θέλησε καί πάλι ν᾽ ἀποσυρθεῖ στήν ἀγαπημένη του ἡσυχία καί μετ᾽ ὀλίγο κοιμήθηκε.
῎Εχουν διασωθεῖ διάφορα θαυμαστά γεγονότα ἀπό τή ζωή του πού φανερώνουν τήν ἰδιαίτερη χάρη πού εἶχε ἀπό τόν Θεό, ἀλλά τά μεγαλύτερα θαύματά του σχετίζονται μέ τίς μεταστροφές τῶν καρδιῶν πού προξενοῦν τά θεόπνευστα κείμενά του, κάτι πού μπορεῖ ὁ οἱοσδήποτε χριστιανός νά διαπιστώσει, ὅταν ἀρχίσει μέ γνήσια διάθεση νά τά μελετᾶ. Εἶναι γνωστό ἄλλωστε ὅτι οἱ ἅγιοι πού μέ τά κείμενά τους βοηθοῦν τούς συνανθρώπους τους ἔχουν πρωτίστως ὡς χάρισμα ῾θαυματουργίας᾽ ἀκριβῶς τή δύναμη τῶν λόγων τους καί ὄχι τά γνωστά θαύματα σωματικῶν ἰάσεων ἄλλων ἁγίων. Κι είναι ευνόητο ὅτι τά κείμενα τοῦ ἁγίου ᾽Ιωάννου δέν εἶναι μόνο γιά τούς μοναχούς, γιατί μπορεῖ νά γράφτηκαν κυρίως γι᾽ αὐτούς, ὅμως ἡ ὠφέλεια πού εἰσπράττει καί ὁ κοσμικός λεγόμενος χριστιανός δέν εἶναι μικρή. Γι᾽ αὐτό καί ἀγαπήθηκε ἡ ῾Κλίμακά᾽ του σ᾽ ᾽Ανατολή καί Δύση καί θεωρεῖται τό σπουδαιότερο σέ κυκλοφορία βιβλίο μετά τήν ῾Αγία Γραφή.

 

Τετάρτη, 29 Μαρτίου 2017

ΜΙΚΡΕΣ ΣΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΚΛΙΜΑΚΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ (52)


«Όλοι όσοι σπουδάζουν, γνωρίζουν ποια μαθήματα είναι των αρχαρίων, ποια των μεσαίων και ποια των διδασκάλων. Ας προσέξουμε καλά, μήπως, ενώ σπουδάζουμε χρόνια, περνούμε ακόμη τον καιρό μας με τις ασχολίες και τα μαθήματα των αρχαρίων. Τι πιο μεγάλη ντροπή! Να βλέπεις έναν ηλικιωμένο γέροντα να πηγαίνει στο δημοτικό σχολείο!» (λόγ. κστ΄ 14).
Πιστεύεις ότι είσαι αγωνιστής χριστιανός: είσαι της Εκκλησίας, προσεύχεσαι, θέλεις να μελετάς, δείχνεις μ’ ένα λόγο σπουδή για τα θεία και τα πνευματικά. Κάποιες στιγμές μάλιστα επισημαίνεις ότι υφέρπει αδιόρατα μέσα σου και ένας «δίκαιος» λογισμός: «μπορεί να έχω φτάσει σε κάποια μέτρα αγιότητας! Το αποδεικνύει το… πολυχρόνιο των πνευματικών μου αγώνων. Από παιδί στην Εκκλησία». Πρόσεξε! λέει ο άγιος. Μπορεί να είσαι χρόνια στην Εκκλησία, αλλά να βρίσκεσαι ακόμη στο στάδιο των αρχαρίων! «Ηλικιωμένος γέροντας στο Δημοτικό»!
Δεν αμφισβητεί ο άγιος ότι κάνεις πράγματα πνευματικά: είσαι σε διαδικασία σπουδής. Γιατί αν παρέμενες στάσιμος – δεν έκανες τίποτε – θα σήμαινε ότι κατρακυλάς με μεγάλη ταχύτητα προς τα κάτω: στην πνευματική ζωή ή προχωρείς ή οπισθοχωρείς· μεσαία κατάσταση, δηλαδή στασιμότητα, δεν υπάρχει. Ο λόγος του Κυρίου δεν επιδέχεται αμφισβήτηση: «ο μη ων μετ’ εμού κατ’ εμού εστι, και ο μη συνάγων μετ’ εμού σκορπίζει». Η πνευματική ζωή, η χριστιανική εκκλησιαστική ζωή δηλαδή, είναι αδιάκοπη πορεία προς τα εμπρός. Μαζί με τον Κύριο να ζεις τη ζωή του Κυρίου! Και η ζωή του Κυρίου είναι αδιάκοπη έξοδος προς τον κόσμο και τον άνθρωπο, ζωή δηλαδή θυσιαστικής αγάπης, όπου το προσωπικό συμφέρον νοείται ως προτεραιότητα του συμφέροντος του πλησίον, του κάθε συνανθρώπου. Έτσι, κατά το πρότυπο το δικό Του, δεν ορίζει την αγάπη ο Κύριος; «Μείζονα ταύτης αγάπην ουδείς έχει, ίνα τις θη την ψυχήν αυτού υπέρ των φίλων αυτού». «Μηδείς τα εαυτού ζητείτω, αλλά το του ετέρου έκαστος» (απ. Παύλος).
Συνεπώς, ο όσιος εννοεί όχι ότι είσαι σε πορεία πτώσης, αλλ' ότι ίσως να μην είσαι στον ρυθμό που πρέπει: απόλυτα συντονισμένος μ’ Εκείνον! Να παρουσιάζεις δηλαδή αρρυθμία στη ζωή σου. Δεν έχεις πάθει… έμφραγμα, αλλά και δεν λειτουργεί εντελώς κανονικά και η πνευματική σου καρδιά. Το πρόβλημά σου έτσι θα είναι η ακηδία, η πνευματική τεμπελιά: ελαφρώς ή βαρέως, πάντως… θα σέρνεσαι!
«Είναι η μεγαλύτερη ντροπή»! Η οριστική αποτίμηση του οσίου. Δεν θέλεις να σκεφτείς τι θα έλεγε για πολλούς – τους περισσότερους; -  σημερινούς χριστιανούς, που όχι Δημοτικό, αλλ’ ούτε καν Παιδικό Σταθμό δεν έχουν πάει…

Ο ΜΕΓΑΣ ΚΑΝΩΝ


Το εκτεταμένο εκκλησιαστικό ποίημα "Μέγας Κανών", που αναδεικνύει και την ιδιαίτερη χάρη και τον ξεχωριστό φωτισμό που έλαβε ο συντάκτης του από τον Κύριο και Θεό μας,  έχει μία μοναδική θέση στην Εκκλησία.  Και τίποτε άλλο να μην είχε αφήσει ο υμνογράφος άγιος Ανδρέας επίσκοπος Κρήτης, το έργο αυτό ήταν ικανό να φανερώσει την αγιότητά του, αλλά και το μέγιστο ποιητικό του τάλαντο. Είμαστε λοιπόν ευγνώμονες προς αυτόν, επικαλούμενοι τις άγιες πρεσβείες του προς τον Κύριο, κατεξοχήν όμως ευγνώμονες προς τον ίδιο τον δωρεοδότη Χριστό μας, που κατέστησε ικανό τον δούλο του Ανδρέα να ποιήσει μία τέτοια δημιουργία. Η Εκκλησία μας βοηθά στην κατανόηση από τους πιστούς της μοναδικής αυτής ποιητικής δημιουργίας όχι μόνο με την αφιέρωση της συγκεκριμένης ημέρας μέσα στην Σαρακοστή, και μάλιστα με τέλεση επί πλέον προηγιασμένης θείας Λειτουργίας πέραν της Τετάρτης και της Παρασκευής, αλλά και με την ψαλτική απόδοσή της τμηματικά κατά την πρώτη εβδομάδα της περιόδου αυτής. Με σκοπό ακριβώς να τονίσει τη σημασία του Μεγάλου Κανόνα, δηλαδή τη σημασία της μετανοίας ως επιγνώσεως των αμαρτιών μας και της άπειρης αγάπης του Θεού που δέχεται τη μετάνοια και αποκαθιστά τον άνθρωπο στην αρχική κι ακόμη περισσότερο θέση του: να είναι εικόνα του Θεού. Διότι βεβαίως αυτό συνιστά την ουσία του Κανόνα αυτού: η ανάδειξη της μετανοίας ως της μοναδικής οδού, διά της οποίας βρίσκουμε τον Θεό μας, τον γεμάτο αγάπη και έλεος απέναντί μας. Έχουμε την εντύπωση ότι ο ο Μέγας Κανών θα πρέπει να γίνεται τακτικό ανάγνωσμα του κάθε χριστιανού καθόλη τη διάρκεια του έτους, και – γιατί όχι; - συχνό κείμενο μελέτης για τις πνευματικές συνάξεις των χριστιανών. Με αυτόν τον τρόπο αφενός οι χριστιανοί θα εμβαπτιζόμαστε μέσα στην Αγία Γραφή, αφετέρου μέσα στο διαχρονικό κλίμα της Εκκλησίας μας, την ατμόσφαιρα της μετάνοιας. Ποιος ευκολότερος δρόμος αγιασμού μας μπορεί να υφίσταται από αυτό;

Τρίτη, 28 Μαρτίου 2017

ΜΙΚΡΕΣ ΣΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΚΛΙΜΑΚΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ (51)


«Όταν κυριαρχήσουν οι δαίμονες στην ψυχή μας και μας σκοτίσουν τον νου, δεν υπάρχει πλέον σ’ εμάς τους άθλιους ούτε νήψη ούτε διάκριση ούτε αυτογνωσία ούτε ντροπή» (λόγ. κστ΄ 7).
Θέλεις να κρύψεις το πρόσωπό σου και να εξαφανιστείς! Γιατί όχι μόνο ο περίγυρος και ο κόσμος στον οποίον ζεις χαρακτηρίζονται από έλλειψη νήψης, δηλαδή πνευματικής εγρήγορσης, και έλλειψη διάκρισης και αυτογνωσίας και κυρίως ντροπής – η θρασύτητα είναι εκείνο που συναντάς πλέον στην καθημερινότητά σου ως κάτι το «φυσικό» - αλλά πολύ συχνά και συ ο ίδιος επισημαίνεις τα παραπάνω στον εαυτό σου!
Είναι συμπτώματα σκοτισμού του νου και της ψυχής, λέει ο όσιος. Συμπτώματα δηλαδή πνευματικής τύφλωσης, συνεπώς ανυπαρξίας του φωτός του Θεού. Γιατί όπου υπάρχει Θεός, εκεί και το φως Του αρχίζει και λάμπει σε όλες τις διαστάσεις της ψυχής: στους λογισμούς, στα συναισθήματα, στις επιθυμίες, με αποτέλεσμα να φτάνει ο άνθρωπος να γίνεται, καθώς λένε οι άγιοι, «όλος μάτια και όλος φως»!
Κι είναι φρικτό και να το σκεφτεί κανείς: η ανυπαρξία του φωτός του Θεού δεν φέρνει απλώς τον σκοτισμό και την τύφλωση – ένα μόνον «άδειασμα» του ανθρώπου κι ένα μόνο «κενό» της ψυχής του – αλλά ταυτοχρόνως φέρνει μία πλήρωση, ένα «γέμισμα»: από τον Πονηρό διάβολο, που ως χαρά του έχει να αρπάζει τις ψυχές από τον Πατέρα τους Θεό και να τις κάνει δικά του υποχείρια, οπότε η γεύση της κόλασής του να γίνεται και γεύση εκείνων! Κι αυτό είναι το τίμημα πάντοτε της κυριαρχίας του διαβόλου στην ανθρώπινη ψυχή: να ζει «ανάλγητα και αναίσθητα και αδιάκριτα και τυφλά», δηλαδή να ζει την κόλαση ήδη από το εδώ και το τώρα!
Μα εσύ πιστεύεις ότι το να αποκλίνεις λίγο από το θέλημα του Θεού, λίγο να αμαρτήσεις, δεν είναι κάτι τόσο… τρομερό. Αλλά τα πράγματα, βλέπεις, είναι δυστυχώς πιο τραγικά από τις πεποιθήσεις σου. Γιατί πρώτον, και η παραμικρή απόκλιση θα φέρει, αν δεν υπάρξει γρήγορη μετάνοια, τη μεγαλύτερη απόκλιση και τη μεγαλύτερη αμαρτία· και δεύτερον, την ώρα της απόκλισης από το θέλημα του Θεού και συνεπώς της απώλειας της χάρης Του, σ’ έχει παραλάβει ήδη ο αντίπαλος και ο εχθρός σατανάς.
Είναι ένα από τα μυστήρια της ανθρώπινης φύσης: πάντοτε και αδιάκοπα είμαστε δούλοι σε Κάποιον ή σε κάτι. Κι αν αυτός ο Κάποιος δεν είναι ο Δημιουργός και Πατέρας μας Θεός, τότε δυστυχώς είναι οι εχθροί της ψυχής μας δαίμονες!  Μην αφήνεις χώρο λοιπόν μέσα σου γι’ αυτούς. Που σημαίνει: κρατήσου διαπαντός από τον Κύριο. Το «Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με», ας μη φεύγει από το στόμα σου. Μην αφήνεις τον ήλιο μακριά σου…

Δευτέρα, 27 Μαρτίου 2017

ΜΙΚΡΕΣ ΣΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΚΛΙΜΑΚΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ (50)


«Μετά τον Θεό ας έχουμε σε κάθε ενέργειά μας ως άγρυπνο φρουρό και ως γνώμονα ασφαλή τη συνείδησή μας. Έτσι αντιλαμβανόμενοι από πού φυσά ο άνεμος θα ανοίγουμε προς τα εκεί και τα ιστία που πλοίου μας» (λόγ. κστ΄ 5).
Ένα καραβάκι είναι ο καθένας μας  στη θάλασσα του βίου. Στη θάλασσα αυτή που έχει και μπουνάτσες, αλλά συνήθως έχει φουρτούνες. Τα κύματα υψώνονται μανιασμένα τις περισσότερες φορές πάνω στο καραβάκι αυτό, που κινδυνεύει γι’ αυτό συχνά να καταποντιστεί. Φτάνουμε τότε στο σημείο να χάνουμε τον προσανατολισμό μας. Κύματα και φουρτούνες βέβαια οι δοκιμασίες της ζωής, οι πειρασμοί, ο κόσμος ο κείμενος εν τω πονηρώ που παραμονεύει πώς να μας καταπιεί.
Ευτυχώς υπάρχει πάντοτε η πυξίδα. Αυτή που και στη μεγαλύτερη μαυρίλα και καταιγίδα μάς δείχνει την ορθή πορεία. Κι ορθή πορεία είναι αυτή που μας οδηγεί στον ουρανό: τη σχέση μας με τον Θεό. Αν χάσουμε τον προσανατολισμό αυτόν, πράγματι και αληθώς χανόμαστε. Τι νόημα  έχει μια ζωή δίχως Θεό; Δεν θα ‘ναι μια πορεία στα… τυφλά; «Κι άλλη μια μέρα δίχως σκοπό», που λέει ο στίχος ενός παλιού τραγουδιού.
Ποια είναι η πυξίδα; Το θέλημα του Θεού. Που είναι γνωστό αφότου ο Θεός σαρκώθηκε κι έγινε άνθρωπος. Μας είχε δώσει τα κεντρικά σημεία της πορείας μας, ήδη από την Παλαιά Διαθήκη, κατεξοχήν μας τα έδωσε, τότε που ήλθε, γιατί όχι μας έδειξε τον ουρανό ως σημάδι προσανατολισμού, αλλά μας πήρε, μας έκανε κομμάτι του Εαυτού Του, και μαζί πια με Εκείνον πορευόμαστε στη θάλασσα του βίου. Πόσο παρήγορη είναι η πορεία του χριστιανού. Γιατί τελικώς καπετάνιο στο σκαρί του έχει τον ίδιο τον Χριστό! (Μια παλιά εικόνα αποτυπώνει με μεγάλη αμεσότητα την πραγματικότητα αυτή: Ο Χριστός να κρατάει το τιμόνι του δικού μας καραβιού)!
Όχι λοιπόν στα… κουτουρού! Ό,τι μας λέει ο λόγος του Θεού.  «Όπου και να είσαι, έχε ως βάση σου την Αγία Γραφή» (Μ. Αντώνιος). Αλλά ο όσιος επισημαίνει και κάτι άλλο πολύ σημαντικό: μαζί με τον Θεό που μας καθοδηγεί με τον λόγο Του, έχεις και τη συνείδησή σου. «Η συνείδησή σου είναι ο άγρυπνος φρουρός σου και ο ασφαλής σου γνώμονας».  Αρκεί βεβαίως να λειτουργεί η συνείδηση. Γιατί δυστυχώς πολύ συχνά δεν την ακούμε σ’ αυτά που μας συμβουλεύει, οπότε σιγά σιγά τη θέτουμε σε αχρηστία, κι η φωνή της, αν δεν σβήσει εντελώς, είναι τόσο ψιθυριστή, που είναι σαν να μην υπάρχει. «Αν θέλεις να προκόψεις,  επιμέλησαι της συνειδήσεώς σου και όσα σοι λέγει, ποίησον» (αββάς Μάρκος). Ν’ ακούμε τη φωνή της συνείδησής μας. Εκείνης όμως που έχει εμβαπτιστεί και διαποτιστεί από τον λόγο του Χριστού. Εκείνης που έχει μπει στον ρυθμό της εκκλησιαστικής ζωής. Αν δεν λειτουργεί έτσι, τότε καλύτερα μην… την ακούς!  Γιατί δεν θα σου λέει τα σωστά.