ΟΙ ΑΓΙΟΙ ΑΠΟΣΤΟΛΟΙ ΕΚ ΤΩΝ Ο΄ ΚΑΙ ΔΙΑΚΟΝΟΙ ΠΡΟΧΟΡΟΣ, ΝΙΚΑΝΩΡ, ΤΙΜΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΜΕΝΑΣ (α΄ αι.)

«Οι άγιοι αυτοί απόστολοι επειδή κήρυσσαν τον λόγο της αλήθειας και ομολογούσαν τον Κύριο Ιησού Χριστό ως Υιό του Θεού και τέλειο άνθρωπο, αθλήθηκαν στο πεδίο της πίστεως σε πολλούς τόπους και αφού έπαθαν πολλά από τους ασεβείς, έλαβαν στο τέλος το στεφάνι του μαρτυρίου».

Οι συγκεκριμένοι αυτοί απόστολοι από τους Ο΄ μαθητές του Κυρίου είναι ταυτοχρόνως και τέσσερις από τους επτά διακόνους της πρώτης Εκκλησίας, εκείνους δηλαδή που χειροτόνησαν οι Απόστολοι μετά από εκλογή του πιστού λαού προκειμένου να διακονούν τις ανάγκες των κοινών τραπεζών, όταν παρουσιάστηκαν ορισμένα προβλήματα στην όλη διαδικασία. Το βιβλίο των Πράξεων των Αποστόλων ως εξής καταγράφει το τι συνέβη: «Εκείνες τις μέρες, καθώς μεγάλωνε ο αριθμός των μαθητών, άρχισαν να παραπονιούνται οι ελληνόφωνοι πιστοί εναντίον των εβραιοφώνων, ότι στην καθημερινή διανομή των τροφίμων δεν φρόντιζαν τις ελληνόφωνες χήρες όσο έπρεπε. Τότε οι δώδεκα απόστολοι σύναξαν όλους τους μαθητές και είπαν: “Δεν είναι σωστό εμείς ν’ αφήσουμε το κήρυγμα του λόγου του Θεού και να ασχολούμαστε με διανομές τροφίμων. Φροντίστε, λοιπόν, αδελφοί, να εκλέξετε απ’ ανάμεσά σας εφτά άντρες με καλή φήμη, γεμάτους από τη σοφία του Αγίου Πνεύματος. Αυτούς θα ορίσουμε να κάνουν αυτό το έργο, κι εμείς θα αφιερωθούμε αποκλειστικά στην προσευχή και στο έργο του κηρύγματος”» (6, 1-4). Αυτό λοιπόν και έγινε, οπότε και η διακονία των τραπεζών εξυπηρετήθηκε αλλά και η διακονία του κηρύγματος ενισχύθηκε, δεδομένου ότι ορισμένοι από αυτούς, με πρώτον τον άγιο Στέφανο, είχαν το χάρισμα πράγματι του κηρύγματος.

Η παραπάνω αναφορά των Πράξεων περιγράφει όντως αυτό που συνέβη στη ζωή των τεσσάρων σήμερα εορταζομένων αποστόλων εκ των Ο΄: αφότου εκλέχτηκαν άρχισε η διακονία τους, η οποία επεκτάθηκε έπειτα σε διάφορα μέρη που βρέθηκαν οι άγιοι με πολλαπλά καθήκοντα. Διότι δεν έμειναν μόνο στον βαθμό του διακόνου. Ορισμένοι χειροτονήθηκαν και επίσκοποι και ως επίσκοποι έπειτα, άμεσοι διάδοχοι των δώδεκα Αποστόλων έδρασαν ιεραποστολικά μέχρι σημείου προσφοράς και της ίδιας τους της ζωής. Ήδη διαρκώς σημειώνει ο άγιος Ιωσήφ ο υμνογράφος: «Μετά τον απόστολο Πέτρο και τους άλλους προκρίτους μαθητές, εσάς ο Κύριος διάλεξε. Εσάς που είστε μαζί μ’ αυτούς που λέγονται Εβδομήκοντα, αλλά που εκλεχθήκατε καλώς ως πλήρεις πίστεως να διακονήσετε τις ανάγκες των πιστών, ένδοξοι και πανεύφημοι» (ωδή η΄).

Το γεγονός ότι εκλέχθηκαν από τους πιστούς της πρώτης Εκκλησίας και χειροτονήθηκαν έπειτα από τους αγίους Αποστόλους θεωρείται από τον άγιο υμνογράφο ότι έχει ευθεία αναφορά στον ίδιο τον Κύριο. Ο Κύριος τους εξέλεξε, σημειώνει ο ποιητής, και γιατί ορισμένοι ως ανήκοντες στον κύκλο των Ο΄ όντως κλήθηκαν από Εκείνον, αλλά και γιατί η εκλογή από την Εκκλησία, λαό και Αποστόλους, θεωρείται ως εκλογή του ίδιου του Χριστού. Κι είναι ευνόητο: η Εκκλησία δεν αποτελεί κάτι διαφορετικό από τον Κύριο. Ο Κύριος είναι η κεφαλή και η Εκκλησία είναι το άγιο σώμα Του. Ό,τι εκφράζει το σύνολο λοιπόν του σώματος είναι κατ’ ευδοκίαν έκφραση της βουλήσεως της κεφαλής, του αρχηγού Ιησού Χριστού. Κι αυτό βλέπουμε ότι συνεχίζεται σε όλη την πορεία της ιστορίας της Εκκλησίας. Πότε όντως «μιλάει» ο Χριστός στην Εκκλησία; Όταν συνέρχεται εκείνη εν Πνεύματι Αγίω για να διασφαλίσει και να επεξηγήσει την πίστη του Χριστού. Και ό,τι αποφασίσει έτσι η Εκκλησία είναι απόλυτο, γιατί είναι αληθές. Το βλέπουμε στις αποφάσεις των Οικουμενικών Συνόδων.

Αλλά ας επιτραπεί να πούμε ότι ακόμη και στις «ελάσσονες» αποφάσεις, όπως στις περιπτώσεις εκλογής για παράδειγμα Επισκόπων, ακόμη κι εκεί λειτουργεί το αγιοπνευματικό στοιχείο, έστω κι αν συχνά αμφισβητείται τούτο, γιατί ακούγεται ότι μερικές φορές υπάρχει «συναλλαγή» και «εξυπηρέτηση συμφερόντων». Ακόμη και τότε, θα έλεγε κανείς, ότι «υπόγεια» δρα η παρουσία του Πνεύματος του Θεού με τρόπο ανεπίγνωστο. Κι είναι συγκλονιστικό αυτό που ακούσαμε εσχάτως για εκλογή κάποιου Επισκόπου, που υπερκέρασε άλλους χωρίς κανείς να το περιμένει. Τι ακούσαμε; Ότι Επίσκοπος που είχε προγραμματίσει να ψηφίσει κάποιον από το τριπρόσωπο λεγόμενο, «κατά λάθος» από ό,τι διεπίστωσε έδωσε την ψήφο του σε άλλον από αυτόν που είχε κατά νου. Καθώς επέστρεφε στην οικία του προσπάθησε να εξηγήσει το τι έγινε και πώς έκανε το «λάθος»! Σαν να ένιωσε μια «θολούρα», καθώς διηγήθηκε αργότερα, την ώρα της ψηφοφορίας και η ψήφος του πήγε αλλού! Και τότε ήταν που «άκουσε» - έτσι του φάνηκε – φωνή να του λέει: «Κι όμως, Εγώ αυτόν ήθελα να βγει!» Όχι δηλαδή τον «προγραμματισμένο» από τον Επίσκοπο, αλλά τον άλλον που «κατά λάθος» βγήκε! Κι είναι συγκλονιστικό τούτο, γιατί το Πνεύμα του Θεού δεν παύει να εργάζεται, ακόμη και με τρόπους που εμείς δεν κατανοούμε. Ο ίδιος ο Κύριος άλλωστε το βεβαίωσε: «Ο Πατήρ μου έως άρτι εργάζεται, καγώ εργάζομαι». Τα πράγματα φαίνονται να κινούνται «ίσια», «ρουτινιασμένα», «ισοπεδωτικά», ή ίσως και «ανάποδα» για εμάς, κι όμως πίσω από όλα κρύβεται η καρδιά του Θεού Πατέρα, ο Οποίος έχει μόνιμη έγνοια Του τη σωτηρία του ανθρώπου και κατεργάζεται «τέχνας» που ούτε καν μπορεί το φτωχό δικό μας μυαλό να σκεφτεί και να φανταστεί!

«Φανήκατε σκεύη του Λόγου του Θεού, σεπτοί πρόκριτοι των Διακόνων, που χωρέσατε όλη τη δόξα Του, αφού διακονήσατε τις ανάγκες των πιστών και απολαμβάνετε τώρα την άρρητη ουράνια δόξα μαζί με τον Λόγο Χριστό» (ωδή θ΄). Αυτό ήταν οι άγιοι Απόστολοι που εορτάζουμε σήμερα: «σκεύη του Λόγου του Θεού», σ’ αυτούς δηλαδή επαναπαυόταν ο Ίδιος ο Κύριος, γι’ αυτό και το έργο τους ήταν στην πραγματικότητα «άπλωμα» του δικού Του έργου, υπό τον συντονισμό των πρώτων και μεγάλων Αποστόλων. Και βεβαίως δεν παύει ο άγιος ποιητής να σημειώνει τι ήταν εκείνο που τους κατέστησε τέτοια «σκεύη» του Υψίστου. Όχι κάποια δική τους δύναμη ή κάποιο ξεχωριστό χάρισμα που είχαν, αλλά το μόνο που όταν υφίσταται «κατεβάζει» τον ίδιο τον Ουρανό, και τότε και πάντα και εις τους αιώνας: την ολοκάρδια στροφή και αγάπη προς τον Χριστό. Αυτό δεν ζητάει ο Κύριος από όλους τους ανθρώπους; Να Τον αγαπήσουμε, γιατί Εκείνος πρώτος  μας αγάπησε. «Ημείς αγαπώμεν ότι πρώτος Αυτός ηγάπησεν ημάς». Ο άγιος Ιωσήφ μεταξύ των άλλων θα πει: «Ολικωτάτη διανοία Χριστόν αγαπήσαντες, μόνον τον εν κάλλει όντα ως αληθώς, παναοίδιμοι, ασύγκριτον κλήρον ειλήφατε, την βασιλείαν την επουράνιον» (ωδή ζ΄). (Αφού αγαπήσατε τον Χριστό, τον μοναδικό αληθινά και πραγματικά Ωραίο, με ολοκληρωτική στροφή της διάνοιάς σας προς Αυτόν, παναοίδιμοι, λάβατε τον ασύγκριτο κλήρο, που είναι η επουράνια βασιλεία).

Η ζωή όλων των αγίων Αποστόλων, όπως και των σημερινών τεσσάρων Διακόνων, επιβεβαίωσε την παραπάνω αλήθεια της αγάπης προς τον Χριστό. Τον αγάπησαν με τη χάρη Του απόλυτα και ολοκληρωτικά, κάτι που συνιστά όριο και για εμάς τους θεωρούμενους εξίσου μαθητές και πιστούς Του. Ο καθείς κατά έργα του αποδεικνύει αν υφίσταται σ’ αυτόν έστω και λίγη αγάπη προς τον Χριστό. Το ξέρουμε όμως από Εκείνον: όποιος λίγο αγαπάει λίγο και παίρνει. Όποιος πολύ αγαπάει πολύ και παίρνει.