«Ἄταφος νεκρός ὑπάρχων
ὁ Παράλυτος, ἰδών σε ἐβόησεν˙ Ἐλέησόν με, Κύριε, ὅτι ἡ κλίνη μου τύμβος μοι ἐγένετο.
Τί μοι κέρδος ζωῆς; Οὐ χρήζω τῆς Προβατικῆς κολυμβήθρας˙ οὐ γάρ ἐστι μοι τις ὁ ἐμβάλλων
με ταραττομένων τῶν ὑδάτων˙ ἀλλά σοί τῆ πηγῆ προσέρχομαι τῶν ἰαμάτων, ἵνα κἀγώ
μετά πάντων κράζω˙ Παντοδύναμε Κύριε, δόξα σοι» (Εβδομάς Παραλύτου).
(Σαν να ήταν άταφος νεκρός ο Παράλυτος, μόλις σε είδε
φώναξε: Ελέησέ με, Κύριε, γιατί η κλίνη μου έγινε για μένα τάφος. Τι κερδίζω
που ζω; Δεν χρειάζομαι την Προβατική κολυμβήθρα, γιατί κανείς δεν υπάρχει για
μένα που να με βάλει σ’ αυτήν, όταν ταράσσονται τα ύδατα. Γι’ αυτό σε Σένα
προσέρχομαι, που είσαι η πηγή των ιαμάτων, προκειμένου κι εγώ μαζί με όλους να
φωνάζω δυνατά: Παντοδύναμε, Κύριε, δόξα σοι).
Ο άγιος υμνογράφος λίγο «παραποιεί» τα δεδομένα του
Ευαγγελίου στον συγκεκριμένο ύμνο του. Δεν είναι ο Κύριος που έχει την
πρωτοβουλία προσεγγίσεως του Παραλύτου στην κολυμβήθρα της Βηθεσδά, αλλά ο
ίδιος ο ασθενής! (Ίσως, κάτι παρεμφερές από τη θεραπεία των δύο τυφλών από τον
Κύριο, που Τον ακολουθούσαν κραυγάζοντας να τους θεραπεύσει - Πρβλ. Ματθ. 9,
27-31). Εκείνος, ο παράλυτος, βλέποντας ασφαλώς τον Κύριο παρόντα ενώπιόν του,
κραυγάζει εν πίστει προς Αυτόν: Ελέησέ με, Κύριε, γιατί το θαύμα θεραπείας με
την ταραχή από άγγελο Κυρίου των υδάτων δεν πρόκειται να συμβεί σ’ εμένα
ελλείψει ανθρώπου βοηθού. Κι ακόμη η «παραποίηση» υφίσταται και στη «θέαση» του
Ιησού Χριστού από τον ίδιο τον άνθρωπο: Εσύ μπορείς να με θεραπεύσεις, γιατί
είσαι η πηγή των ιαμάτων ως ο Παντοδύναμος Κύριος.
Τα δεδομένα βεβαίως διαφέρουν. Ο Κύριος προσέρχεται και
ανοίγει τον διάλογο με τον Παράλυτο: «Θέλεις
υγιής γενέσθαι;» ώστε στη συνέχεια ο πανσθενής λόγος Του να σφίξει το σώμα
του ασθενούς και να σηκωθεί αυτός
θεραπευμένος και υγιής. Κι επίσης: για τον Παράλυτο ο Κύριος ήταν
άγνωστος˙ στον Ναό αργότερα θα του αποκαλυφθεί, για να μάθει ότι ο Ιησούς ήταν
ο ευεργέτης του. «Άγνοια» του κειμένου για τον άγιο υμνογράφο; Ασφαλώς όχι!
Απλώς φαίνεται να κινείται με μεγαλύτερη ελευθερία ως θεολόγος ποιητής, για να
παρουσιάσει, απ’ όσο καταλαβαίνουμε, το περιστατικό της από τον Κύριο θεραπείας
του παραλύτου κάτω από την οπτική της ήδη συνάντησής του μ’ Εκείνον και της με
πίστη ανταποκρίσεώς του σ’ Αυτόν. Για τον εκκλησιαστικό ποιητή ο πρώην
παράλυτος πίστεψε στον Κύριο, αναγνώρισε τη θεότητά Του, εντάχτηκε στους
πιστούς της Εκκλησίας – «ίνα καγώ μετά
πάντων κράζω».
Θυμίζει, κι όχι μόνον από αυτό, την εικόνα της
Πεντηκοστής στην αγιογραφία της Εκκλησίας: ο αγιογράφος βάζει μεταξύ των
δεχομένων τη φλόγα της επελεύσεως του αγίου Πνεύματος στις κεφαλές των
Αποστόλων και τον απόστολο Παύλο! Μα ο απόστολος Παύλος τότε ήταν αρνητής της
πίστεως. Σε λίγο καιρό, μετά την Πεντηκοστή, θα τον δούμε να «συνευδοκεί» για το
μαρτυρικό διά λιθοβολισμού τέλος του αγίου Στεφάνου. Κι όμως! Για την Εκκλησία
μας ο Παύλος ήταν εκεί! Γιατί ο χρόνος δεν λειτουργεί με τον κοσμικό τρόπο στο
σώμα του Χριστού. Στην Εκκλησία όλα φωτίζονται από την αιωνιότητα και την
υπέρβαση συνεπώς της λογικής ιστορικότητας. Το ίδιο λοιπόν κι εδώ με τον
συγκεκριμένο ύμνο!
Χρειάζεται όμως νομίζουμε και μία ακόμη παρατήρηση. Το
περιστατικό με τον Παράλυτο η Εκκλησία μας το είδε σε σχέση με τον άνθρωπο κάθε
εποχής. Γιατί κάθε άνθρωπος λόγω της αμαρτίας του είναι κι αυτός παράλυτος. Αν
όχι σωματικά, σίγουρα όμως ψυχικά και πνευματικά. Όπως ιδίως μας το λέει το
κοντάκιο της ημέρας: «Την ψυχή μου, Κύριε, που είναι φοβερά παραλυμένη από τις
διάφορες αμαρτίες και τις άτοπες πράξεις μου, σήκωσέ την με τη θεϊκή σου δύναμη,
όπως σήκωσες παλιά και τον παράλυτο από το κρεβάτι του. Με σκοπό σωσμένος κι εγώ
να φωνάζω δυνατά: Οικτίρμων Κύριε, δόξα στη δύναμή Σου». Οπότε, τα πράγματα
«ομαλοποιούνται»: Στο πρόσωπο του παραλύτου της εποχής του Κυρίου βρίσκεται ο
καθένας μας. Μπορεί ιστορικά, εκεί, να ήταν ένας συγκεκριμένος άνθρωπος, όμως
τελικώς «εν παντί καιρώ και τόπω»
βρίσκεται εν σμικρώ η ανθρωπότητα όλη. Και τι απαιτείται; Η αναγνώριση της
ασθενείας και της πνευματικής παραλυσίας μας, η επίγνωση ότι τίποτε ανθρώπινο δεν
μπορεί να μας βοηθήσει για την ίασή μας – «άνθρωπον
ουκ έχω», όπως και η όποια «κλίνη» μας, το όποιο δηλαδή ανθρώπινο στήριγμά
μας, είναι σαν ένας τάφος! – και η πίστη
στην παντοδυναμία και την ευσπλαχνία του Κυρίου μας, που είναι ο μόνος
δυνάμενος σώζειν!
Ένα απλός ύμνος με τεράστιο βάθος και θεολογική σημασία!
